Three strikes

Kees Spaan, voorzitter van het NUV, sprak tijdens de opening van een nieuw knipseldienstpand in Almere afgelopen week zijn zorgen uit over de ontwikkelingen rondom het Auteursrecht: “Het gaat veel te gemakkelijk met de verwerping van het auteursrecht. Er is electoraal op dit moment al helemaal weinig mee te verdienen.” Dat alle electoraalgerelateerde energie momenteel uitgaat naar zaken als DSB en AOW is begrijpelijk. Toch is het lovenswaardig dat Spaan blijft hameren op het vasthouden aan een vorm van auteursrecht. Daarmee houdt hij de discussie levend en vestigt hij de aandacht op het gegeven dat er alleen maar over nieuwe business modellen kan worden gepraat als de makers van creatief materiaal zich op wettelijke basis ergens op kunnen beroepen. Het verschaft hen een onderhandelingspositie, die nodig is bij het gesprek over nieuwe business modellen. Het gaat de voorstanders van de free flow of information toch ook om ‘new business’?
Een eindje verderop, in Frankrijk, is een aangepaste versie van de nieuwe anti-piraterijwet aangenomen. De zogenaamde three strikes wet stond in een eerdere versie ter discussie omdat personen die zonder toestemming films of muziek downloaden, na drie flinke overtredingen een jaar lang van het internet afgesloten kunnen worden zonder tussenkomst van de rechter. In de aangepaste wet is nu opgenomen dat juridisch getoetst moet worden of er inderdaad een afsluiting mag plaatsvinden. De Fransen gaan een nieuw orgaan instellen dat ISP’s voorziet van gegevens van overtreders. Ondanks deze verbetering blijft deze wet een nachtmerrie voor de voorstanders van free flow of information. Als je steelt, raak je je recht op internet kwijt – en dat wereldwijde web is zo langzamerhand een universeel grondrecht in plaats van gewoon een infrastructuur die geld kost en waar geld mee wordt verdiend.
Verderop dit jaar wordt in Europees verband verder gepraat over vergelijkbare downloadwetgeving. De entertainmentindustrie  kent vermoedelijk de grootste financiële belangen en een krachtige lobby. Als het gaat om het recht op bescherming, de basis voor een goede onderhandelingspositie over nieuwe business modellen, moeten de gedrukte media strijden tegen de free flow of information aanhangers en concurreren met brood en spelen. Een ware uitdaging.

Business modellen

De Belgische hoogleraar en econoom Leo Van Hove (VU Brussel) onderzocht de online business modellen van 87 kranten in 9 Europese landen. Wat hij heeft gedaan komt neer op digitaal veldonderzoek: bezoek de websites van kranten. Hij deed dit in 2006, 2008 en nu dus opnieuw. De conclusie van Van Hove: het model van gratis content en betaalde advertenties wordt meer en meer verlaten. Content komt achter een login, advertenties blijven. Daarmee proberen kranten te putten uit twee gecombineerde geldbronnen en volgens Van Hove is dat bijzonder lastig. Zijn verklaring? Nieuws zal altijd gratis blijven. Lezers zijn naar zijn idee niet bereid te betalen voor nieuws.
Dat statement stuit wat mij betreft op bezwaren. Nieuws is nooit gratis geweest en zal ook nooit gratis worden. Op welke manier dan ook: er wordt voor betaald. Door adverteerders, sponsoren of lezers. Lezers zijn bovendien best bereid om voor nieuws te betalen. De daartoe bereidwillige groep wordt wellicht steeds kleiner en daarmee ook de markt voor dagbladen, maar dat is wat anders.
Toch denkt Van Hove dat kranten de grootste overlevingskans hebben als ze kiezen voor een gezamenlijk betaalplatform voor online content. Het is dus niet zo zeer de krant die niet weet wat zij wil. Het zijn de criticasters van de klassieke dagbladmakers die last hebben van de businessmodellen-spagaat. De krant heeft vooral wat tijd nodig en is verder gebaat bij hoogleraren die het onderscheid duidelijk kunnen maken tussen ‘gratis nieuws’ en ‘de waarde van informatie’.

Web 2.0: serious business

Het is een drukte van belang in de web 2.0-economie. Facebook maakt winst, LinkedIn opent een kantoor in Nederland en ook al staat het voortbestaan van Skype onder druk, we kunnen straks gewoon online blijven bellen met Jajah. Jajah is een bedrijf uit de VS dat zich richt op het aanbieden van online communicatiediensten tussen verschillende soorten apparaten. Jajah maakt het mogelijk om telefoongesprekken te voeren via Twitter; vooralsnog alleen in de vorm van een pilot.
Veel meer dan ‘jaja’ zeggen is er overigens niet bij als je belt via Twitter: de gesprekken hebben een maximale duur van twee minuten. Het cynisme dat in de naam van Jajah schuilt, proef ik ook in de toepassing zelf. Het is inmiddels naïef om te denken dat mobiele telefoons bedoeld zijn om mee te bellen via het mobiele netwerk. Het gaat om dataverkeer en alles is tegenwoordig in nullen en enen te transporteren. Zodra je met je multimediatool-in-zakformaat online bent, kan je nu dus ook via de omweg bellen die Twitter heet. Jaja, dat zal voorlopig wel weer gratis zijn en dat scheelt in het verbruik van je belbundel. Die twee minuten-beperking? Geen bezwaar, maar juist een unique selling point. Voeg je schoonmoeder toe als follower op Twitter en web 2.0 heeft er weer een slimme toepassing bij.

Dat Twitter meer dan sexy is, blijkt uit het bericht uit Automatisering Gids dat een groep investeerders bereid is 100 miljoen dollar in Twitter te steken. Volgens het clubje (dat zelf ook wel intensief zal Twitteren) is de waarde van Twitter opgelopen tot 1 miljard dollar. Het is de vraag wat er met het aantal gebruikers gebeurt als de commercie volledig grip krijgt op het platform en er voor het voortbrengen van vrijblijvende geluiden betaald moet worden.

Vermoedelijk komt het niet zo ver. Volgens het model van Chris ‘Wired’ Anderson is ‘Free’ het model van de toekomst en kan er geld worden verdiend met aangrenzende activiteiten. Dat betekent vermoedelijk nog meer dataverkeer.

Er wordt door de mogelijke investeerders vooral nagedacht (gedroomd) over potentieel, want Twitter heeft nog geen cent winst gemaakt, ook al zijn er wereldwijd meer dan 54 miljoen gebruikers. Wat de groei van Twitter oplevert aan extra CO2-uitstoot zou ik niet weten, maar als het volume blijft stijgen vormt Twitter de aanleiding bij uitstek om een tax in het leven te roepen voor getsjilp. Dierendag is wellicht een goed moment.

Einde van het spandoek

Eerst dacht ik dat het om een soort hackersinitiatief of een actiegroep ging (Stop de Neutronenbom, Red de Walvis) maar ‘TweetHetBinnenhof’ is een platform voor actievoeren 2.0. Vanuit de trein, je stoel, de auto of het bed – het spandoek kan gewoon in de kelder blijven staan en ook de megafoon kan volgend jaar op de vrijmarkt worden verkocht.
Het verkondigen van meningen en het uiten van protesten zou zich wel eens kunnen verplaatsen van Nujij.nl (waar discussies bijna standaard escaleren richting racisme) naar Twitter. Het maakt mij niet uit waar de stem des volks te horen of te lezen is, zolang ik maar de vrijheid heb mij daar aan te onttrekken als ik dat wil.
Steeds meer politici zijn aan het Twitteren; tel hierbij op dat ook Obama platgetwitterd wordt en het recept voor succes is klaar. Maxime Verhagen schijnt 20.000 followers te hebben (ik vermoed dat het hier gaat om de inwoners van de provincie Limburg). Op de site Frankwatching wordt bij de uitleg over ‘TweetHetBinnenhof’ de bedenker Kevin Levie geciteerd: “Twitter is natuurlijk in Nederland nog lang niet zo groot als in de VS. De huidige Nederlandse gebruikers zijn toch nog een beetje een (technische, intellectuele) voorhoede.” Gelukkig gebruikt Kevin Levie de aanduiding ‘een beetje’. Een beetje is meestal niet veel – en in veel situaties eigenlijk helemaal niets. Als het om verstand gaat, hebben de meeste mensen aan een beetje al genoeg. Ik ben blij dat ik niet tot die technische en intellectuele voorhoede behoor.

Death in Venice Part II

Eind juli bezocht ik Venetië. Bad timing: het was er warm en druk, maar gelukkig is er meer te zien dan de rug van de toerist die voor je loopt. Camera in de aanslag, horecafunctionarissen afwimpelend, scheel ziend van de Venetiaanse maskers. Je komt ogen en oren tekort. Gelukkig moet iedereen zijn tempo aanpassen (stapvoets, want geen autoverkeer aanwezig in het centrum).
Berlusconi is een vreemde snuiter. Kerken en kloosters kan je zonder problemen betreden. Je kunt er bovendien probleemloos ver in doordringen, zodat je tot je verrassing plotseling achter het altaar staat in plaats van er voor. Dat kan niet de bedoeling zijn, maar het is wel bevorderlijk voor een ander perspectief.
Elders is het vooral een onbekende die ogen en oren tekort komt en daarom veelvuldig voor het vogelperspectief kiest. Op veel plaatsen, waaronder de soms erg nauwe straatjes en steegjes, hangen surveillancecamera’s. Aan de verlichting kan het niet liggen. Overal hangen dezelfde klassieke Venetiaanse lantaarns.
Alleen de universiteit heeft een bordje aan het hek bevestigd: pas op, u wordt gefilmd. De meeste mensen kijken recht voor zich uit, en zullen dit bordje dus opmerken. Vrijwel niemand kijkt omhoog, waar de camera’s hangen. Voor Death in Venice – Part II hoeft er alleen nog maar gemonteerd te worden.

Gelukkig verkleinen de nauwe steegjes en het verbod voor wegverkeer de kans dat Google Streetview hier nog wat aan toe kan voegen.

De toekomst van het auteursrecht

Twee praatclubjes hebben zich gebogen over ons snel veranderen media- en informatielandschap. De volgens sommige bloggers door andere bloggers eenzijdig belichte Brinkmanclub kwam met (onder andere) een ridicuul idee om een soort internettaks op te leggen, waarmee de laatste dagen van de wegkwijnende dagbladpers gerekt zouden kunnen worden. Ieder dagblad dat dit idee serieus neemt, wil eindigen als een soort Pravda. Godzijdank riep Birgit Donker (hoofdredacteur NRC Handelsblad) direct en resoluut dat ze helemaal geen subsidie wilde. De tweede commissie noemde zichzelf liever werkgroep en heeft onder leiding van Arda Gerkens (SP) een rapport geschreven over het auteursrecht. De laatste regel van het rapport luidt: “De industrie dient vooral haar blik te richten op alternatieve verdienmodellen.” Aan deze opzienbarende uitspraak gaat geen diepgaande, brede en kritische analyse vooraf. Wel wordt Deep Packet Inspection gesuggereerd als technologisch hulpmiddel om na te gaan of er sprake is van grootschalig downloaden van auteursrechterlijk beschermd materiaal (zoals speelfilms of muziek). Terwijl in datzelfde rapport eigenlijk ook gesteld wordt dat niet de techniek, maar andere wetgeving uiteindelijk de oplossing zal moeten bieden. Misschien dat met andere wetgeving op termijn ook een eind kan worden gemaakt aan de veelheid aan collectieve beheerorganisaties (CBO’s), met VOICE als overkoepelende branchevereniging. In het werkgroeprapport krijgen zij er ook van langs. Zo is niet duidelijk waarom de operationele kosten van de verschillende CBO’s van elkaar afwijken. Ook is er – oud nieuws − te weinig transparantie als het gaat om de hoogte van ‘hangende gelden’. Gelukkig is het probleem van het business model opgelost. Oud nieuws vindt voortaan een plek in analyses en rapporten van commissies en werkgroepen.

Niet(s) aanraken a.u.b.

In november 2008 werd het wetsvoorstel behandeld waarin het opnemen van vingerafdrukken in het paspoort is vastgelegd. De wet is vorige week aangenomen: vanaf 28 juni moeten nieuwe paspoorten voortaan behalve een gezichtsscan ook vingerafdrukken bevatten. Dit is een gevolg van Europese afspraken, maar bijzonder is dat Nederland (opnieuw) verder gaat dan andere EU-lidstaten en alle vinderafdrukken tevens in een centraal bestand opslaat. Annemarie Sprokkereef, verbonden aan het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) van de Universiteit van Tilburg liet zich in NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag kritisch uit over de nieuwe wet. Zij weerlegt haarfijn het laatste argument van veel burgers, die − wanneer naar hun mening wordt gevraagd over privacy − zeggen: ‘Ik heb niets te verbergen’. Sprokkereef legt uit dat het er niet om gaat wat u te verbergen heeft. Het gaat erom wat anderen kunnen doen met uw vingerafdrukken waardoor u verdacht wordt van iets wat u niet heeft gedaan. En verderop in het interview geeft ze aan: “Onderschat de inventiviteit van de criminaliteit niet. Dit wordt voor criminelen een heel interessante database. Dat is het paradoxale aan deze wet. We zetten de vingerafdrukken van alle Nederlanders in een bestand omdat we look-a-like-fraude willen tegengaan. Maar juist die inzet op vingerafdrukken kan leiden tot nieuwe vormen van identiteitsfraude.”

Deze paradox komt telkens terug in maatregelen die genomen worden om maatschappelijke ‘problemen’ op te lossen. De effectiviteit daarvan wordt meestal te hoog ingeschat, de risico’s te laag. Minstens even belangrijk is echter dat Sprokkereef de aandacht vestigt op andere (nieuwe) tijden, waarin andere (nieuwe) politici andere afwegingen maken over toepassingen van een eerder bedacht systeem: “Maar dan ineens is er een nieuwe minister en die zegt: met die vingerafdrukken kunnen we heel effectief de uitkeringsfraude aanpakken. En op een gegeven moment vindt iedereen het dan heel normaal dat die vingerafdrukken overal voor worden gebruikt.” Twee vragen dringen zich op: Wat heeft u eigenlijk de afgelopen vijf minuten allemaal aangeraakt? En: wat zou premier Wilders in de toekomst met alle beschikbare informatie willen doen?

Slimheidsbestrijding

Het lijkt een onmogelijke opgave, maar China wil het internet binnen de eigen landsgrenzen vrijhouden van ongewenste informatie. Daarvoor zoekt de overheid duizenden vrijwilligers die specifieke informatie gaan zoeken en als ongewenst moeten bestempelen – een soort reuze-AIVD die zich als census moet opstellen. Probeer zo’n groep maar eens in de hand te houden. Het is ook een even absurde als tegenstrijdige opgave. Wanneer de Chinezen hun economie willen opwaarderen van behoorlijk kwetsbare ‘factory of the world’ naar een meer innovatieve en kennisintensieve economie, zou je niet moeten beginnen met het beperken van de informatievoorziening.
In het westen doet men juist zijn uiterste best om te komen tot kennismanagement en kennisontwikkeling. Ook dat lijkt een onmogelijke opgave – zeker wanneer je denkt aan de information overload waar we mee te maken hebben.
Steeds opnieuw wordt bevestigd dat China zich niet zo ontwikkelt als een willekeurig westers land. De groei is onstuimig en de economie ontwikkelt zich sneller dan het achterliggende politieke systeem. Die disbalans, in combinatie met het willen tegenhouden van de free flow of information, is het grootste afbreukrisico voor China.

Domheidsbestrijding

Maak uw borst maar nat. De werkloosheid stijgt naar 9,5 procent, het begrotingstekort naar 6,7 procent en de economie krimpt dit jaar met 4,75 procent. Allemaal kleine, nare percentages die de tijdelijke opleving van de beurzen in de afgelopen drie maanden ver naar de achtergrond verdringen. Ondertussen wordt in Hilversum en Den Haag geneuzeld over topsalarissen en bijbanen van omroepmensen, verdwijnt er bij de provincie Noord Holland wel bijna 80 miljoen euro maar niet de bijbehorende Commissaris der Koningin; en krijgt Sun-topman Schwartz een vertrekpremie van 12 miljoen dollar. Het lijkt wel alsof het geld een eigen wil heeft. Het vloeit zo maar weg naar plaatsen waar het niet echt nodig is. We mogen blij zijn dat geld geen water is, anders was Nederland op sommige plaatsen al lang ondergelopen en zouden op andere plekken de boeren hun biezen pakken. Toch moeten we oppassen. De combinatie van een stijgende zeespiegel en politiek die zelden boven het niveau van Wilders uitstijgt, is de ideale voedingsbodem voor een totale ondergang. Slechts één ding kan ons redden, en dat is als de wiedeweerga investeren in de bestrijding der domheid. Doe iets aan kennisborging, begin bij uw kinderen en vertel ze nog eens over de Weimar-republiek. Of moet u daarvoor eerst naar Wikipedia?

Geyammer over Twitter

Twitter heeft voor u geen geheimen meer. U doet er uit volle borst aan mee of lacht wat meewarig als u mensen hoort tsjilpen. Maar er is nu ook Yammer, een twitterkanaal voor binnen bedrijven − de zakelijke variant van Twitter dus. Straks mag u van de baas niet langer Twitteren, maar wel Yammeren. Wat een spijt zal de baas na verloop van tijd van dat besluit krijgen en wat zal de Arbeidsinspectie in eerste instantie de oren spitsen. Wie gaat de vakbonden informeren over het feit dat het gejammer, waar ze normaal snel op afkomen, deze keer genegeerd kan worden?
Het aantal online communicatiemogelijkheden neemt met de dag toe, maar gelukkig gaat Google Wave, onlangs aangekondigd, alles wat tussen mens, machine en cyberspace mogelijk is, integreren in één grote cockpit. En over een paar jaar hebben we een meta-cockpit nodig – noem het een verkeerstoren of de ‘digitaalverkeersleiding’ – om al onze cockpits te managen. Daarna komen er medicijnen op de markt die de nullen en enen in je hoofd omzetten naar analoge signalen, waarmee je vervolgens naar de webtherapeuten kan, die op zijn beurt zijn best doet om je te bevrijden van opgelopen webtrauma’s. Aan het eind van deze zorgketen is er een informatiespecialist die je wijst op de aan/uit knop van de pc.
Toen ik met mijn zoon in Rome was (nuja, ik zat gewoon in de tuin en bekeek via Google Street View het hotel waar hij had gelogeerd − we zochten onze weg naar de Trevi-fonteinen) hoorden we de koolmezen in de bomen kwetteren. Dat bracht ons beiden op de nieuwste variant van Twitter: kwetter. Of meer internationaal gespeld: quetter. Of meer trendy aangeduid met: qwetter. Wat is het is, hebben wij nog niet bedacht, maar dat het er aan zit te komen, is zeker. Vraag het maar aan de koolmezen.