Niet(s) aanraken a.u.b.

In november 2008 werd het wetsvoorstel behandeld waarin het opnemen van vingerafdrukken in het paspoort is vastgelegd. De wet is vorige week aangenomen: vanaf 28 juni moeten nieuwe paspoorten voortaan behalve een gezichtsscan ook vingerafdrukken bevatten. Dit is een gevolg van Europese afspraken, maar bijzonder is dat Nederland (opnieuw) verder gaat dan andere EU-lidstaten en alle vinderafdrukken tevens in een centraal bestand opslaat. Annemarie Sprokkereef, verbonden aan het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) van de Universiteit van Tilburg liet zich in NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag kritisch uit over de nieuwe wet. Zij weerlegt haarfijn het laatste argument van veel burgers, die − wanneer naar hun mening wordt gevraagd over privacy − zeggen: ‘Ik heb niets te verbergen’. Sprokkereef legt uit dat het er niet om gaat wat u te verbergen heeft. Het gaat erom wat anderen kunnen doen met uw vingerafdrukken waardoor u verdacht wordt van iets wat u niet heeft gedaan. En verderop in het interview geeft ze aan: “Onderschat de inventiviteit van de criminaliteit niet. Dit wordt voor criminelen een heel interessante database. Dat is het paradoxale aan deze wet. We zetten de vingerafdrukken van alle Nederlanders in een bestand omdat we look-a-like-fraude willen tegengaan. Maar juist die inzet op vingerafdrukken kan leiden tot nieuwe vormen van identiteitsfraude.”

Deze paradox komt telkens terug in maatregelen die genomen worden om maatschappelijke ‘problemen’ op te lossen. De effectiviteit daarvan wordt meestal te hoog ingeschat, de risico’s te laag. Minstens even belangrijk is echter dat Sprokkereef de aandacht vestigt op andere (nieuwe) tijden, waarin andere (nieuwe) politici andere afwegingen maken over toepassingen van een eerder bedacht systeem: “Maar dan ineens is er een nieuwe minister en die zegt: met die vingerafdrukken kunnen we heel effectief de uitkeringsfraude aanpakken. En op een gegeven moment vindt iedereen het dan heel normaal dat die vingerafdrukken overal voor worden gebruikt.” Twee vragen dringen zich op: Wat heeft u eigenlijk de afgelopen vijf minuten allemaal aangeraakt? En: wat zou premier Wilders in de toekomst met alle beschikbare informatie willen doen?

Slimheidsbestrijding

Het lijkt een onmogelijke opgave, maar China wil het internet binnen de eigen landsgrenzen vrijhouden van ongewenste informatie. Daarvoor zoekt de overheid duizenden vrijwilligers die specifieke informatie gaan zoeken en als ongewenst moeten bestempelen – een soort reuze-AIVD die zich als census moet opstellen. Probeer zo’n groep maar eens in de hand te houden. Het is ook een even absurde als tegenstrijdige opgave. Wanneer de Chinezen hun economie willen opwaarderen van behoorlijk kwetsbare ‘factory of the world’ naar een meer innovatieve en kennisintensieve economie, zou je niet moeten beginnen met het beperken van de informatievoorziening.
In het westen doet men juist zijn uiterste best om te komen tot kennismanagement en kennisontwikkeling. Ook dat lijkt een onmogelijke opgave – zeker wanneer je denkt aan de information overload waar we mee te maken hebben.
Steeds opnieuw wordt bevestigd dat China zich niet zo ontwikkelt als een willekeurig westers land. De groei is onstuimig en de economie ontwikkelt zich sneller dan het achterliggende politieke systeem. Die disbalans, in combinatie met het willen tegenhouden van de free flow of information, is het grootste afbreukrisico voor China.

Domheidsbestrijding

Maak uw borst maar nat. De werkloosheid stijgt naar 9,5 procent, het begrotingstekort naar 6,7 procent en de economie krimpt dit jaar met 4,75 procent. Allemaal kleine, nare percentages die de tijdelijke opleving van de beurzen in de afgelopen drie maanden ver naar de achtergrond verdringen. Ondertussen wordt in Hilversum en Den Haag geneuzeld over topsalarissen en bijbanen van omroepmensen, verdwijnt er bij de provincie Noord Holland wel bijna 80 miljoen euro maar niet de bijbehorende Commissaris der Koningin; en krijgt Sun-topman Schwartz een vertrekpremie van 12 miljoen dollar. Het lijkt wel alsof het geld een eigen wil heeft. Het vloeit zo maar weg naar plaatsen waar het niet echt nodig is. We mogen blij zijn dat geld geen water is, anders was Nederland op sommige plaatsen al lang ondergelopen en zouden op andere plekken de boeren hun biezen pakken. Toch moeten we oppassen. De combinatie van een stijgende zeespiegel en politiek die zelden boven het niveau van Wilders uitstijgt, is de ideale voedingsbodem voor een totale ondergang. Slechts één ding kan ons redden, en dat is als de wiedeweerga investeren in de bestrijding der domheid. Doe iets aan kennisborging, begin bij uw kinderen en vertel ze nog eens over de Weimar-republiek. Of moet u daarvoor eerst naar Wikipedia?

Geyammer over Twitter

Twitter heeft voor u geen geheimen meer. U doet er uit volle borst aan mee of lacht wat meewarig als u mensen hoort tsjilpen. Maar er is nu ook Yammer, een twitterkanaal voor binnen bedrijven − de zakelijke variant van Twitter dus. Straks mag u van de baas niet langer Twitteren, maar wel Yammeren. Wat een spijt zal de baas na verloop van tijd van dat besluit krijgen en wat zal de Arbeidsinspectie in eerste instantie de oren spitsen. Wie gaat de vakbonden informeren over het feit dat het gejammer, waar ze normaal snel op afkomen, deze keer genegeerd kan worden?
Het aantal online communicatiemogelijkheden neemt met de dag toe, maar gelukkig gaat Google Wave, onlangs aangekondigd, alles wat tussen mens, machine en cyberspace mogelijk is, integreren in één grote cockpit. En over een paar jaar hebben we een meta-cockpit nodig – noem het een verkeerstoren of de ‘digitaalverkeersleiding’ – om al onze cockpits te managen. Daarna komen er medicijnen op de markt die de nullen en enen in je hoofd omzetten naar analoge signalen, waarmee je vervolgens naar de webtherapeuten kan, die op zijn beurt zijn best doet om je te bevrijden van opgelopen webtrauma’s. Aan het eind van deze zorgketen is er een informatiespecialist die je wijst op de aan/uit knop van de pc.
Toen ik met mijn zoon in Rome was (nuja, ik zat gewoon in de tuin en bekeek via Google Street View het hotel waar hij had gelogeerd − we zochten onze weg naar de Trevi-fonteinen) hoorden we de koolmezen in de bomen kwetteren. Dat bracht ons beiden op de nieuwste variant van Twitter: kwetter. Of meer internationaal gespeld: quetter. Of meer trendy aangeduid met: qwetter. Wat is het is, hebben wij nog niet bedacht, maar dat het er aan zit te komen, is zeker. Vraag het maar aan de koolmezen.

Wat allemaal niet meer kan

De krant maakt een selectie van het nieuws en zorgt voor duiding. Selectie is noodzakelijk, want de omvang van de krant varieert niet noodzakelijkerwijs mee met de hoeveelheid nieuws. Het web heeft daar geen last van. Is er iets te melden, dan zet je dat op een pagina. Zijn de pagina’s op, dan maak je nieuwe pagina’s bij.
Het voordeel van de combinatie van print en web is dat je voor het snelle nieuws het web op kunt en de krant meer gaat zien als plaats voor verbreding en verdieping.  Ik lees niet graag een interview met Pechtold online, maar in de gedrukte versie van NRC Weekblad gaat dat prima.

Het nadeel van de kanalenmix (ik doe niets met Twitter, dus dat scheelt) is dat het actuele nieuws doorlopend je brein in dendert. Met RSS Feeds die mijn feedreader inlopen, de headlines van NRC Handelsblad op de Google startpagina en de Google alerts over verschillende onderwerpen die per e-mail binnenkomen, is mijn laptop een exponent van een CNN televisiescherm met daarop CNN nieuwslezers, terwijl onder in beeld de headlines en het breaking news voorbij scrollt.

Uit het NRC Weekblad weet ik nu dat het eten van tonijn eigenlijk uit den boze is – Japanse vissers hebben in het streven naar steeds meer sushiproductie hun eigen grondstof bijna vernietigd. En via de koppen van NRC Handelsblad op mijn Google startpagina zijn daar asperges aan toegevoegd, want op een aspergekwekerij in Someren (Brabant) werden Roemeense arbeiders zodanig uitgebuit dat ze ontzet moesten worden door de politie. Ook moet ik NRC Handelsblad mijden als het gaat om het onderwerp Eurovisie Songfestival (dat werkt nivellerend op het imago van die krant) en zou ik met een grote boog om Den Helder heen moeten rijden (want daar deelden Belgische militairen oefenmunitie uit aan kinderen).
Daarom ben ik zo blij dat ik geen Twitter heb. Zo lang het nog kan: vrijheid van gedachten.

Euroknallers

Het Europese Parlement overwoog deze eerste week van mei een regeling in te voeren waarbij de internetconnectie van de overtreder wordt afgesloten nadat deze drie maal betrapt is op illegaal downloaden.
Even onuitvoerbaar als absurd, zo lijkt me. Hoe gaan we bewijzen wie er aan het downloaden was? Wie zet het internet bij de boosdoener uit − en gaat het daarbij dan ook om mobiel internet? Wie voorkomt dat er bij een andere provider met een andere router en een nieuwe pc een nieuw internetabonnement wordt genomen onder een andere naam?
Met name de Fransen waren voorstander van deze ‘three strike’-maatregel, waarbij niet de rechter, maar een overheidsorgaan het internet van iemand zou moeten kunnen afpakken − het ultieme machtsmiddel om vanuit Europa het intellectueel eigendom te beschermen. Met een dergelijk paardenmiddel, onderdeel van het zogenaamde Telecom-pakket dat verder overwegend gericht is op de bescherming van consumentenbelangen, zou het mogelijk worden om providers de inhoud van downloads te laten controleren. Diezelfde providers zouden naar de wens van de Fransen tot afsluiting moeten overgaan. Dat land vindt dat de piraterij waar de muziekbusiness mee te kampen heeft met kracht moet worden bestreden.
Sophie in ’t Veld (Europarlementariër voor D’66) zei op 6 mei op Business News Radio dat het niet zo is dat je zaken als intellectueel eigendom en auteursrecht helemaal niet zou moeten beschermen. Maar ze is tegen de voorgenomen maatregel, ze vindt dat de rechter moet gaan over schendingen en niet een provider of toezichthoudend orgaan.

So far so good. Maar daarna komt het: volgens In ’t Veld staan de principes van intellectueel eigendom en auteursrecht ontzettend onder druk. Mensen moeten natuurlijk betaald worden voor hun ideeën, hun inspanningen en investeringen, maar daar zou naar haar idee een ‘andere vorm voor moeten worden gevonden’. Op de vraag wat dat dan zou moeten zijn, volgde niet veel meer dan dat daar ‘over gepraat zou moeten worden’. Door de komst van het web zijn de oude regels nauwelijks te handhaven, zo stelde de politica.
Hier loopt de discussie weer vast. Het is te gemakkelijk om te roepen dat de nieuwe situatie en de oude wetgeving niet meer bij elkaar passen en dat er nieuwe business modellen nodig zijn. Ook bij die nieuwe business modellen zal toch iets moeten worden afgesproken over eigendomsrechten, zodat juist in situaties waar sprake is van diefstal, kan worden ingegrepen. Daar kan geen Creative Commons licentie tegenop.
De wet is gelukkig verworpen en de voorstellen gaan weer terug naar de tekentafel, dus wie weet wat er nog volgt. Ik zou zeggen, snel naar het internet − nu het nog kan.

Oud en Nieuw is al voorbij

De oude media (dagbladen) en de nieuwe media (online) schijnen met elkaar overhoop te liggen. Succesvolle nieuwe media zouden volgens de oude media onvoldoende journalistieke kwaliteit leveren (veel hergebruik en ge-o-h); oude media zouden volgens de nieuwe media al twintig jaar passief hebben staan kijken naar de opkomst van het web zonder op zoek te gaan naar een nieuw en passend business model. Ook in een (online) discussie op www.rethinkingmedia.nl gaan deze verwijten over en weer. Daarbij belanden de querulanten in hun woordenstrijd ook nu weer bij het auteursrecht. Of content, gemakshalve de verzamelnaam voor alles wat media produceren, gratis en algemeen beschikbaar moet worden, is dan de vraag.
Dat is meteen de achillespees van de ‘oude media’, aldus opponent ‘nieuwe media’: als het betaalmodel wordt verlaten, bieden papier en voorwaardelijke toegang onvoldoende basis voor een voortbestaan. Iemand stelt zelfs: “Kranten, en vooral de “kwaliteitskranten” denken nog altijd dat zij uniek moeten zijn. Zij zijn op zoek naar DE waarheid, die unieke insteek met onderscheidend vermogen, dat ene berichtje dat nergens anders staat. Maar in een wereld waarin nieuws in 500 toetsaanslagen is gekopieerd, biedt dat geen extra waarde.”
Een groot deel van de online generatie heeft inderdaad genoeg aan de opiniepagina’s en nieuwsanalyses op nujij.nl. Dat de groepen, die bereid zijn om voor specifieke informatie te betalen, steeds meer uit niches gaan bestaan, lijkt me ook duidelijk. Sommige groepen hebben voor een gezond functioneren immers meer nodig dan alleen nu.nl.
Informatie heeft waarde (ook voor nu.nl is het de basis van het verdienmodel, zonder informatieve berichten immers geen bezoekers en dus geen adverteerders), dus moet de maker van die informatie beschermd worden. Daarbij is de auteurswet net zo min een rem op innovatie, als ethiek een rem is op de medische vooruitgang. Het is gewoon een kader dat grenzen – in dit geval eigendomsverhoudingen − duidelijk maakt, maar dat uitwisseling en (uit)lenen niet in de weg staat.
En tot slot: dat onderscheid tussen oude en nieuwe media is wat mij betreft behoorlijk achterhaald.

Tjilp 2.0

U heeft vast wel eens getwitterd of een tweed voorbij zien komen. Binnenkort is Twitter niet meer zelfstandig, maar wordt het bedrijfje overgenomen door Google – naar verwachting voor zo’n 250 miljoen dollar. Het is de zoveelste variant van social software die in handen komt van de zoekmachine -gigant. Nu alleen nog wachten totdat ook LinkedIn of een van de vele andere netwerksites overgaat naar Google.
Begrijpelijk dat Google steeds opnieuw ‘inkoopt’: het is voor het bedrijf van groot belang vat te krijgen op het (internet)gedrag van mensen. Google Streetview laat zien of uw auto wel correct geparkeerd staat en of het gras in uw voortuin wel kort genoeg is; met Google Earth kijkt iedereen vervolgens in uw achtertuin; uw zoekacties werden al nauwlettend geanalyseerd en geregistreerd en nu komt daar ook het berichtenverkeer bij, waarmee zowel bedrijven als particulieren alles en iedereen informeren over wat ze doen en denken.
Het wachten is op een gecombineerde toepassing: wanneer u deze zomer Twittert dat u met een biertje in de tuin zit en van de zon geniet, kan ik binnenkort controleren of u niet stiekem toch uw auto staat te wassen. Niet dat ik die behoefte heb, maar een adverteerder (bijvoorbeeld een biermerk of de supermarkt om de hoek) zou in de verleiding kunnen komen om u – via een klein elektronisch berichtje op uw pda – te wijzen op het feit dat uw kratje bijna leeg is. Binnenkort is niet alleen uw IT, maar ook uw privacy uitbesteed.

Bij het doopvont

Het zusje van IK, het nieuwe vakblad Digitale Bibliotheek, is inmiddels ten doop gehouden in DOK Delft. Daar waren goedbedoelde, maar veelzeggende woorden te horen over het medium van Digitale Bibliotheek – waaronder: ‘dead tree’.

Allereerst wordt het meeste papier in grote hoeveelheden hergebruikt (Nederland is Europees koploper) en daarnaast blijft ook het online medium niet verschoond van nadelige milieueffecten. Dus denk bij elke e-mail die u uitprint aan de poten onder uw (houten) stoel, maar belangrijk is ook het maatschappelijk nut van een nieuw vakblad. Digitale Bibliotheek bedient geen industrie, geen branche of sector, maar ons collectieve intellectuele kapitaal. Vraagstukken op het gebied van informatievoorziening worden steeds belangrijker. Bibliotheken moeten een belangrijke rol spelen in maatschappelijk onderricht in (her)gebruik van digitale informatie. De komende generaties denken niet in megabytes, maar inmiddels al in giga- en terabytes; de jeugd is even handig in het vinden van informatie als onhandig in het beoordelen daarvan, is zich (nog) nauwelijks bewust van intellectueel eigendom en vindt privacy op dit moment nog van ondergeschikt belang (daarbij denkend dat zij zelf in control is). Bibliotheken zijn ook de hoeders van alles wat te maken heeft met (toekomstige) ontsluiting. Moet alles wat maatschappelijk relevant is digitaal beschikbaar worden gemaakt? Wat doen we in de toekomst met het Auteursrecht? En kunnen bibliotheken een rol spelen in het verbreiden van informatievaardigheden of graven ze daarmee hun eigen graf (omdat iedereen daarmee zijn eigen informatiespecialist wordt)? Moeten we bibliotheken zien als offline (first life) ontmoetingsplaats waar je voor een symbolisch bedrag per jaar de hele boekwinkel kunt leeglezen of is de bibliotheek van de toekomst straks net zo iets als een museumdepot? Vragen genoeg. Antwoorden? Lees DB!

Gezinsuitbreiding

IK krijgt een zusje: fout, maar toch waar. Op 12 maart is het zo ver. Dan is het zusje van IK uitgerekend. Karolien Selhorst zal op die datum het eerste exemplaar in ontvangst nemen van het nieuwe vakblad Digitale Bibliotheek (DB). DB heeft ook een digitaal alter ego. DB online (www.digbib.nl) is een entiteit op zichzelf, met naast een forum als platform veel achtergrondinformatie in de vorm van nieuwsfeeds, een blogrol en een digitaal archief.Digitale Bibliotheek wordt ten doop gehouden in een gepaste omgeving: geen kerk maar een tempel van kennis in de vorm van DOK Delft.

Het fonds van Essentials groeit en groeit. Het zelfde geldt voor Essentials: vier jaar geleden nog de zaak van één man, op dit moment één zaak van vier man (m/v). Ik waag me niet aan het plaatsen van een trendlijn in de groeicurve – die is even veelbelovend als kwetsbaar. Maar geldt dat niet voor alle mooie dingen?