Het Grote Download debat – 27 mei 2010

Wat te doen met een hot item, dat vrijwel alle aspecten van de maatschappij raakt? Organiseer een debat. Dat overkwam ook het hot item ‘auteursrecht’, dat in de vorm van Het Grote Download Debat in De Balie aan de orde kwam. Het debat werd georganiseerd door Boek9.nl, Webwereld.nl en VPRO3voor12. In de eerste ronde kregen verschillende stakeholders de ruimte, in de tweede ronde kwamen de politici aan de beurt.

Ot van Dalen (Bits of Freedom): is tegen een downloadverbod, maar voor een internetrecht. “Miljoenen Nederlanders willen zelf beslissen wat ze met hun internetverbinding doen.” De handhavingsorganisaties hebben er alles aan gedaan om het draagvlak onder het auteursrecht in een paar jaar definitief te ondermijnen.” Miljoenen Nederlanders zijn woedend over de geheime onderhandelingen over het ACTA-verdrag, aldus Van Dalen, “Omdat het hart van het internet wordt geraakt.” Van Dalen stelt aan de orde dat niet wordt geaccepteerd dat het internetverkeer wordt afgeluisterd om het auteursrecht te handhaven. Van Dalen wijst er op dat het internet meer is dan up- en downloaden alleen: het staat ook voor zaken doen, voor uitwisselen van informatie en bijvoorbeeld contact met de overheid. Van Dalen neemt vooral stelling in tegen Stichting Brein, dat volgens hem juist voor verdere uitbreiding van het downloadverbod zou zijn. Bovendien, zo geeft Bits of Freedom aan, is de omvang van de nadelige effecten van illegaal downloaden niet duidelijk – maar zoals wel vaker het geval blijken er elkaar tegensprekende onderzoeken te zijn.

Stichting Brein is niet populair

Tim Kuik (Stichting Brein): “Intellectuele eigendomsrechten stimuleren de creatie van content. Content stimuleert het internet en heeft ook de ontwikkeling van het internet gesubsidieerd. Geef het exclusieve toestemmingsrecht terug aan de auteur, dan kan deze gaan licentieren. Tegelijkertijd moet je gaan handhaven tegen het illegale aanbod.” Brein pleit voor een ondubbelzinnig verbod van illegaal aanbod (films, muziek, boeken, et cetera). De handhaving van Brein, zo legt Kuik uit, richt zich niet op de individuele downloader, maar op de ‘institutionele helers’ die zich “achter de downloadgebruiker verschuilt”. Duidelijke regelgeving zou illegaal gebruik kunnen ontmoedigen. Het downloadverbod bestaat al bij software en de consument weet hoe ‘mijn en dijn’ uit elkaar moet worden gehouden.

Niels Aalberts bestrijdt dat laatste: het gaat volgens hem om het bieden van toegevoegde waarde. Waarom zouden we anders in een restaurant voor een paar euro een flesje Spa Blauw bestellen als je ook naar de wc kunt lopen om uit de kraan te drinken?

Ook Leah Postma (Consumentenbond) vindt dat een downloadverbod de verkeerde route is. Ze moedigt de industrie aan om met voldoende legaal aanbod te komen. Niels Aalberts onderstreept het belang van dat nieuwe aanbod: het heeft jaren geduurd voordat een streaming audio dienst als Spotify mogelijk werd. De moderne consument wil altijd en overal over alle informatie kunnen beschikken, in meerdere formats en met verschillende keuzemogelijkheden. Gerrit Jan Wolffensperger vroeg zich af, hoe je kunt stellen dat de industrie nieuwe business modellen moet ontwikkelen voor legale content, terwijl 95 procent van de content gratis beschikbaar is.

Aan het einde van de sessie werd het consumentengedrag (even verklaarbaar als verwend) verduidelijkt door de reactie van Gerkens op een vertegenwoordiger van de videobranche, die aangaf dat er toch echt legale mogelijkheden zijn voor het online bekijken van films. Gerkens met een zucht: dan moet ik het internet op en zoeken naar Videoland….

Creëer toegevoegde waarde

Volgens Niels Aalberts (agent Kyteman) gaat het (bij het uitvinden van nieuwe businessmodellen) om het toevoegen van waarde. Dat is iets waar Bit Torrent sites in geslaagd zijn, samengevat in een rijtje USP’s verwoord door Aalberts: “Altijd alle muziek overal in elk formaat in elke willekeurige samenstelling snel direct en meestal veilig in hoge kwaliteit en mobiel.” Dat Bit Torrent sites met die USP’s geslaagd zijn, heeft vooral te maken met het feit dat ze niet hoeven af te rekenen met rechthebbenden, maar het vormt inderdaad een mooi uitgangspunt voor de muziekindustrie. Overigens is niet duidelijk of Spotify, dat werkt volgens een concept dat hierbij dicht in de buurt komt, ook een lang leven beschoren is. De voormalige agent van Kyteman ‘doet niet moeilijk over rechten’ en de opbrengsten voor de band Kyteman waren dan ook gunstig: met alle gratis PR (Youtubefilmpjes, maar natuurlijk ook de illegale bestanden op bijvoorbeeld Limewire) en alle andere georganiseerde activiteiten kreeg Kyteman 150.000 bezoekers aan live optredens, verkocht de band 45.000 CD’s en 10.000 DVD’s. Het voorbeeld is aansprekend, maar gebaseerd op N=1; niet iedere band zal dit succes kunnen evenaren. Vraag naar content en het beschikbare aanbod komen niet overeen, consumenten gaan dan op zoek naar alternatieven, zo stelde Aalberts. Ook dat is een begrijpelijk perspectief, maar wettelijk gezien nog steeds verwerpelijk – het is dat we online geen voedingsmiddelen kunnen binnenhalen, anders was ook Albert Heijn al lang in verzet gekomen.

Verschillen

Erwin Angad Gaur (Platform Makers) verlegt de aandacht weer daar waar het eigenlijk thuishoort: naar de maker. Het is aan de maker om te beslissen over het gebruik van de content of het elders onderbrengen van de zorg voor die rechten. Het grootste deel van de makers wil een publiek bereiken en wil dus niet het gebruik van content verbieden. “Ze willen wel een vergoeding voor hun werk, zodat ze in staat zijn er van te leven.” Zie hier het businessmodel van de maker, dat langzaam maar zeker wordt gekidnapt door ‘de consument’. Het platform is niet voor een downloadverbod, maar wil eenvoudigweg de thuiskopie handhaven. Gaur is de eerste die de reikwijdte van het onderwerp ter discussie stelt: muzikanten zijn er in soorten en maten, er zijn ook muzikanten die het werk van anderen voortbrengen; downloaden is dus meer dan kopiëren alleen.

De (on)mogelijkheden in juridisch perspectief

Bernt Hugenholtz (IViR UvA) zette een aantal aanwezigen op hun nummer door er fijntjes op te wijzen dat veel regels rondom ons Nederlandse auteursrecht verankerd zijn in internationale verdragen: de Conventie van Bern (1886), het TRIPS-verdrag (1994 en een onderdeel van het internationaal handelsrecht, WTO) en WIPO (1996). Kern van de boodschap: de speelruimte om veranderingen aan te brengen is maar zeer beperkt en grotere veranderingen moeten in internationaal verband tot stand komen. Het auteursrecht ‘afschaffen’ kan dus niet zo maar en dat is een hele geruststelling. Ook het inkorten van de werkingsduur van het auteursrecht (sommigen pleiten voor 10 in plaats van 70 jaar na de datum van overlijden van de maker) stuit op bezwaren door internationale regels. Hugenholtz ziet wel mogelijkheden in een lokaal vergoedingenstelsel, in het inzetten van collectieve licenties of het aanscherpen van sancties (dat laatste is niet voor de hand liggend aldus Hugenholtz). Hij is geen voorstander van het invoeren van een downloadverbod zoals voorgesteld door de Commissie Gerkens (het is niet te handhaven), maar het omgekeerde is juridisch eveneens lastig: het opheffen van het up- en downloadverbod, al dan niet met heffingen. Het duurt lang voordat internationaal gezien dit soort ingrepen doorgevoerd kunnen worden. We zouden downloaden ook kunnen toestaan en auteurs kunnen compenseren uit de staatskas – “ook al zit daar momenteel niets in”.

Over de Three Strikes-wetgeving zoals ingevoerd door de Britten en Fransen is Hugenholtz duidelijk: volgens het Franse constitutionele hof is internettoegang inmiddels een grondrecht en voor het doorvoeren van deze regelgeving is privacy een aandachtspunt.

Politici

In het tweede deel van het debat kwamen de politici aan de beurt. Mariko Peters (GL) en de Piratenpartij zijn het er over eens dat de wetgeving rondom het auteursrecht verouderd is en dus aanpassing behoeft. Samir Allioui (Piratenpartij) vindt weliswaar dat burgers zich aan de wet moeten houden, maar dat de wetgever moet zorgen voor bij de tijd passende wetgeving. Volgens Fred Teeven (VVD) staat internet niet voor vrijheid waarbij alles gratis is. Martijn van Dam (PvdA) is van mening dat de maker de baas moet zijn, maar dat de wetgeving modernisering behoeft. Ook Judith Swinkels (D66) geeft aan dat de exclusieve rechten bij de maker berusten. Gerkens (SP) is uiteindelijk niet de enige die het Grote Download Debat - De Balie 27 mei 2010probleem verlegt en wel naar ‘de industrie’. Er is te weinig aanbod en een te grote vraag, hetgeen leidt tot illegaal aanbod. Teeven maakt een verwijzing naar de Kraakwet: in tijden van woningnood werd kraken getolereerd, nadat de woningmarkt er beter voor kwam te staan werd de wetgeving aangepast op de nieuwe situatie. Teeven is geen voorstander van deep packet inspection – dat zou moeten samengaan met een downloadverbod – maar legt de bal bij de ISP’s. Zij zouden illegale websites moeten weren of blokkeren. Gerkens pleit wel voor een downloadverbod, maar zonder handhaving omdat dat zowel technologisch onmogelijk is als een inbreuk op de privacy. Ze verwijst naar Zweden, waar een downloadverbod zou hebben geleid tot een reductie van illegale downloads met 80 procent (dat tot een cynische reactie van de Piratenpartij leidde). Tot slot: Gerkens legt uit dat de industrie geleidelijk aan het verschuiven is – naar haar idee ontstaat er een tweedeling tussen ‘old school’ en ‘new school’ waarbij de laatste categorie open staat voor nieuwe businessmodellen. Er werd weinig helderheid verschaft over hoe nu verder. Met name GL en SP deden als voorstanders van ingrepen weinig met het gegeven dat het veranderen van het auteursrecht niet zo maar mogelijk is en dat een downloadverbod ook nadelen heeft voor de kenniseconomie.

Auteursrecht containerbegrip?

Voordeel van dit bonte gezelschap is dat vrijwel alle aspecten aan bod lijken te zijn gekomen. Nadeel is dat de positie en de mogelijkheden van uiteenlopende partijen over een kam worden gescheerd. De muziekindustrie moet maar op zoek naar nieuwe vormen van aanbod – maar voor de journalistiek en de dagbladpers spelen ook andere aspecten mee (zoals de rol binnen het maatschappelijk discours) en voor auteurs is het lastiger hun werk te herexploiteren. Voor filmmakers, componisten en scenarioschrijvers spelen weer andere aspecten een rol dan voor fotografen. Alleen Arda Gerkens stelde aan de orde dat de ontwikkelingen op het gebied van rechten rondom e-books zorgen baren. Verder is het even opvallend als vanzelfsprekend – het is verkiezingstijd – dat vooral naar de toekomst werd gekeken. Hoe nu (en tot de tijd dat wetgeving is aangepast) met het recht van de maker moet worden omgegaan, dat punt werd even geheel met rust gelaten. Iedereen moet op zoek naar businessmodellen en hoe makers zich in de tussentijd redden, dat blijft onbesproken. En ook onbesproken: de functie van up- en downloaden in relatie tot de kenniseconomie en crowdsourcing. Zo veel aandacht als er werd besteed aan het downloaden van mp3’s, zo weinig werd er gesproken over de rol van internetverkeer voor het onderwijs en de overheid. Belangrijkste slotconclusie: het downloadverbod is niet wenselijk, niet haalbaar en niet te handhaven. Het hoort dus niet thuis in de partijprogramma’s.

Voor een webcast zie http://www.engagetv.com/node/457

De hash tag: #downloaddebat

Advertenties

One Response to Het Grote Download debat – 27 mei 2010

  1. Niels Aalberts schreef:

    Dank voor dit verslag. Een paar opmerkingen:

    1. N = niet 1. Dit jaar doet Caro Emerald met een vergelijkbare business-opzet het succes van Kyteman dunnetjes over. Wat zeg ik: zij verkoopt binnen 5 maanden 100.000+ albums en het einde is nog niet in zicht… Samen met Kyteman zijn dat 2 muzikale voorbeelden, maar onderaan deze blogpost noem ik andere en vergelijkbare voorbeelden uit andere branches: Banksy, Leon de Winter, Radiohead, Ian McEwan en Sonja Bakker. N = dus meer dan 1, en groeiende.

    2. Volgens mij heb ik niet gezegd dat ik ‘niet moeilijk doe over rechten’, wél dat we bewust en volledig hebben gefocused op alle positieve gevolgen, signalen en effecten van internet en de digitalisering i.p.v. de negatieve uitwassen. Met dit als resultaat. Zouden meer mensen moeten doen.

    3. De vergelijking met diefstal bij Albert Heijn gaat ook niet op. Het is piraterij, kopiëren maar in principe geen diefstal.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: